Home
/ NCERT कक्षा-6, पाठ-13, “सङ्ख्यगणना ननु सरला” का अभ्यास
NCERT कक्षा-6, पाठ-13, “सङ्ख्यगणना ननु सरला” का अभ्यास
▶
Lesson video
NCERT कक्षा-6, पाठ-13, “सङ्ख्यगणना ननु सरला” का अभ्यास
पाठ-लेखः · Lesson script
वयम् अभ्यासं कुर्मः
१. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तराणि लिखन्तु ।
(क) कः एकः अस्ति?
उत्तरम् - सूर्य:
(ख) कः षण्मुखदेवः अस्ति ?
उत्तरम् - सुरसेनानी/कार्तिकेयः
(ग) क: त्रिनयनमूर्तिः अस्ति ?
उत्तरम् - शंकर:
(घ) का सरला अस्ति?
उत्तरम् - संख्या गणना
(ङ) के अतुलबला : सन्ति ?
उत्तरम् - अष्ट दिग्गजा:
२. उदाहरणानुगुणं शब्दानां पुरतः उचितां संख्यां लिखन्तु ।
यथा-आकाशे ……..१…….. सूर्य : विभाति ।
(१, २, ३, ४ )
(क) मम हस्ते ……… अङ्गुलयः सन्ति ।
(९, ५, ८, ७)
उत्तरम् - ५
(ख) सप्ताहे ……….. वासराः भवन्ति ।
(६, १०, ७, ५)
उत्तरम् - ७
(ग) कार्तिकेयस्य ……… मुखानि सन्ति ।
(१,६,१०, ३)
उत्तरम् - ६
(घ) व्याकरणे ……..वचनानि सन्ति ।
(१०,९, ३, ५)
उत्तरम् - ३
(ङ) गगने ……… ग्रहाः सन्ति ।
(८, ७, ९, १०)
उत्तरम् - ९
३. उदाहरणानुसारं सङ्ख्यां सङ्ख्यापदं च लिखन्तु ।
यथा – भवतः परिवारे कति जनाः सन्ति? ५, (पञ्च) ।
(क) कति दिशः सन्ति? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ८, अष्ट
(ख) सप्ताहे कति वासराः भवन्ति ? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ७, सप्त
(ग) वर्षे कति मासाः भवन्ति ? …………, (……..) ।
उत्तरम् - १२, द्वादश
(घ) भवतः कति दन्ताः सन्ति? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ३२, द्वात्रिंशत्
(ङ) स्वराः कति भवन्ति ? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ७, सप्त ।
४. अधः प्रदत्तेन पदेन सह सङ्ख्यां योजयन्तु ।
अ ब
(क) पञ्च २०
(ख) एकम् १३
(ग) अष्ट ५
(घ) विंशतिः १
(ङ) त्रयोदश ८
उत्तरम् -
(क) पञ्च - ५
(ख) एकम् - १
(ग) अष्ट - ८
(घ) विंशतिः - २०
(ङ) त्रयोदश - १३
५. उपस्थितिपत्रं पश्यन्तु । संख्यां वदन्तु लिखन्तु च ।
उपस्थिति-क्रमसंख्या
नाम
१- एकम्
गणेशः
२-द्वे
गीताञ्जलिः
३- त्रीणि
जगन्नाथः
४- चत्वारि
दिनेश:
५- पञ्च
प्रज्ञा
६-षट्
बलरामः
७- सप्त
मोहन:
८-अष्ट
राधिका
९ – नव
सुभद्रा
१० – दश
स्वयंप्रभा
(क) गणेशस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - एकम्
(ख) सुभद्रायाः उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - नव
(ग) स्वयंप्रभायाः उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - दश
(घ) जगन्नाथस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - त्रीणि
(ङ) गणेशस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - एकम्
६. चित्रं पश्यन्तु, संख्याः वदन्तु द्वितीयचित्रे अङ्कैः च ताः संख्या: लिखन्तु ।
सङ्ख्यागणना ननु सरला
उत्तरम् -
सङ्ख्यागणना ननु सरला
७. चित्रं पश्यन्तु, संख्याः वदन्तु द्वितीयचित्रे शब्दैः च ताः संख्याः लिखन्तु।
सङ्ख्यागणना ननु सरला
उत्तरम् -
सङ्ख्यागणना ननु सरला
१. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तराणि लिखन्तु ।
(क) कः एकः अस्ति?
उत्तरम् - सूर्य:
(ख) कः षण्मुखदेवः अस्ति ?
उत्तरम् - सुरसेनानी/कार्तिकेयः
(ग) क: त्रिनयनमूर्तिः अस्ति ?
उत्तरम् - शंकर:
(घ) का सरला अस्ति?
उत्तरम् - संख्या गणना
(ङ) के अतुलबला : सन्ति ?
उत्तरम् - अष्ट दिग्गजा:
२. उदाहरणानुगुणं शब्दानां पुरतः उचितां संख्यां लिखन्तु ।
यथा-आकाशे ……..१…….. सूर्य : विभाति ।
(१, २, ३, ४ )
(क) मम हस्ते ……… अङ्गुलयः सन्ति ।
(९, ५, ८, ७)
उत्तरम् - ५
(ख) सप्ताहे ……….. वासराः भवन्ति ।
(६, १०, ७, ५)
उत्तरम् - ७
(ग) कार्तिकेयस्य ……… मुखानि सन्ति ।
(१,६,१०, ३)
उत्तरम् - ६
(घ) व्याकरणे ……..वचनानि सन्ति ।
(१०,९, ३, ५)
उत्तरम् - ३
(ङ) गगने ……… ग्रहाः सन्ति ।
(८, ७, ९, १०)
उत्तरम् - ९
३. उदाहरणानुसारं सङ्ख्यां सङ्ख्यापदं च लिखन्तु ।
यथा – भवतः परिवारे कति जनाः सन्ति? ५, (पञ्च) ।
(क) कति दिशः सन्ति? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ८, अष्ट
(ख) सप्ताहे कति वासराः भवन्ति ? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ७, सप्त
(ग) वर्षे कति मासाः भवन्ति ? …………, (……..) ।
उत्तरम् - १२, द्वादश
(घ) भवतः कति दन्ताः सन्ति? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ३२, द्वात्रिंशत्
(ङ) स्वराः कति भवन्ति ? …………, (……..) ।
उत्तरम् - ७, सप्त ।
४. अधः प्रदत्तेन पदेन सह सङ्ख्यां योजयन्तु ।
अ ब
(क) पञ्च २०
(ख) एकम् १३
(ग) अष्ट ५
(घ) विंशतिः १
(ङ) त्रयोदश ८
उत्तरम् -
(क) पञ्च - ५
(ख) एकम् - १
(ग) अष्ट - ८
(घ) विंशतिः - २०
(ङ) त्रयोदश - १३
५. उपस्थितिपत्रं पश्यन्तु । संख्यां वदन्तु लिखन्तु च ।
उपस्थिति-क्रमसंख्या
नाम
१- एकम्
गणेशः
२-द्वे
गीताञ्जलिः
३- त्रीणि
जगन्नाथः
४- चत्वारि
दिनेश:
५- पञ्च
प्रज्ञा
६-षट्
बलरामः
७- सप्त
मोहन:
८-अष्ट
राधिका
९ – नव
सुभद्रा
१० – दश
स्वयंप्रभा
(क) गणेशस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - एकम्
(ख) सुभद्रायाः उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - नव
(ग) स्वयंप्रभायाः उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - दश
(घ) जगन्नाथस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - त्रीणि
(ङ) गणेशस्य उपस्थितिसंख्या का ?
उत्तरम् - एकम्
६. चित्रं पश्यन्तु, संख्याः वदन्तु द्वितीयचित्रे अङ्कैः च ताः संख्या: लिखन्तु ।
सङ्ख्यागणना ननु सरला
उत्तरम् -
सङ्ख्यागणना ननु सरला
७. चित्रं पश्यन्तु, संख्याः वदन्तु द्वितीयचित्रे शब्दैः च ताः संख्याः लिखन्तु।
सङ्ख्यागणना ननु सरला
उत्तरम् -
सङ्ख्यागणना ननु सरला
▶ Videos in this lesson
1
Add videos via ACF