मासिकपाठ्यक्रमस्य शिक्षणयोजना (2026-27)
.
श्रेणीः – नवमी विषयः – संस्कृतम् कोडः – 49
.
पाठ्यपुस्तकस्य नाम = शेमुषी भाग-1
.
अप्रैल :-
.
अभ्यासाधारितं व्याकरणम्
प्रथमः पाठः – भारतीवसन्तगीतिः
संस्कृतवर्णमाला, उच्चारणस्थानानि
पर्यायपदानां, विलोमपदानां, कर्तृक्रियापदानां च ज्ञानम्
शब्दरूपाणि – अकारान्तपुल्लिङ्गः – राम,बालक
नपुंसकलिङ्गश्च – फलम्
सन्धिः, सन्धेः भेदानां च परिभाषा
उदाहरणसहितेन
संख्या – 1-25 पर्यन्तम्
.
मई :-
.
द्वितीयः पाठः – स्वर्णकाकः
स्वरसन्धिः – दीर्घसन्धिः, गुणसन्धिः, वृद्धिसन्धिः
शब्दरूपाणि – आकारान्तस्त्रीलिङ्गः – लता,रमा
धातुरूपाणि (परस्मैपदी) – भू, पठ्, लिख्
प्रत्ययाः – क्त्वा, ल्यप् ,तुमुन् ,क्त, क्तवतु
संख्या – 26-50 पर्यन्तम्
.
जून :-
.
ग्रीष्मावकाशेषु संस्कृतसम्बद्धगतिविधयः यथा :-
.
• संस्कृतेन मम परिचयः
• पोस्टर-चार्ट-प्रोजेक्टनिर्माणम् (सन्धि-समास-कारकादयः)
• क्रियापदलेखनम्
• निजसम्बन्धीनां नाम्ना शब्दरूपाणां निर्माणम्
• सूक्तिलेखनम् अथवा श्लोकलेखनम्
• पाठाधारित-कठिनशब्दानाम् शब्दकोषनिर्माणम्
• स्क्रेप-पुस्तकनिर्माणम्
.
जुलाई :-
.
पुनरावृत्तिः कार्यम्
तृतीयः पाठः – गोदोहनम्
संख्या – 51-75 पर्यन्तम्
सन्धिः – यण्-सन्धिः, अयादिसन्धिः
शब्दरूपाणि – इकारान्तपुल्लिङ्गः – कवि, हरि
उकारान्तपुल्लिङ्गः – साधु
धातुरूपाणि (परस्मैपदी) – अस् ,गम्, स्था, पा
.
अगस्त :-
.
चतुर्थः पाठः – सूक्तिमौक्तिकम्
पञ्चमः पाठः – भ्रान्तो बालः
धातुरूपाणि (आत्मनेपदी) – सेव् ,लभ्
शब्दरूपाणि – इकारान्तस्त्रीलिङ्गः – मति
ईकारान्तस्त्रीलिङ्गः – नदी
सन्धिः – विसर्गसन्धिः
संख्या – 75-100 पर्यन्तम्
कारकम् – कर्ता, कर्म
प्रत्ययः (कृदन्त) – शतृ, शानच्
.
सितम्बर :-
.
रचनात्मककार्यम्
पठितापठितावबोधनम्
चित्राधारितरिक्तस्थानपूर्तिः
प्रार्थनापत्राधारितरिक्तस्थानपूर्तिः
शब्दरूपाणि – किम् (त्रिषु लिङ्गेषु)
घटिकां दृष्ट्वा समयस्य लेखनम्
अर्द्धवार्षिकी परीक्षा
.
अक्तूबर :-
.
षष्ठः पाठः – लौहतुला
सप्तमः पाठः – सिकतासेतुः
सन्धिः – व्यञ्जनसन्धिः
समासः – अव्ययीभावसमासः, तत्पुरुषसमासः
उपसर्गावबोधनम्
प्रत्ययः – त्व,तल् (तद्धित), टाप् ,ङीप् (स्त्री)
उपपदविभक्तिः
.
नवम्बर :-
.
शेमुषी भाग-1
अभ्यासाधारितं
व्याकरणम् पुनरावृत्तिः कार्यम्
अष्टमः पाठः – जटायोः शौर्यम्
प्रत्ययः – तव्यत् , अनीयर्
समासः – द्वन्द्वसमासः, द्विगुसमासः
कारकम् – करणम्, सम्प्रदानम्
उपपदविभक्तिः
शब्दरूपाणि – गच्छत्
.
दिसम्बर :-
.
नवमः पाठः – पर्यावरणम्
दशमः पाठः – वाङ्मनः प्राणस्वरूपम्
सन्धिः – पुनरावृत्तिकार्यम्
कारकम् – अपादानम्, सम्बन्धम्,अधिकरणम्
शब्दरूपाणि – अस्मद्, युष्मद्
समासः – कर्मधारयसमासः, बहुव्रीहिसमासः
प्रत्ययः – मतुप् , वतुप्
.
जनवरी :-
.
रचनात्मककार्यम्
पाठानां पुनरावृत्तिकार्यम्
घटिकां दृष्ट्वा समयस्य लेखनम्
पठित-अवबोधनस्य पुनरावृत्तिकार्यम्
.
फरवरी :-
.
रचनात्मककार्यम्
पुनरावृत्तिकार्यम्
पठितापठितावबोधनम्
चित्राधारितरिक्तस्थानपूर्तिः
प्रार्थनापत्राधारितरिक्तस्थानपूर्तिः
.
मार्च :-
.
वार्षिकी परीक्षा
.
विशेषकथनम् –
.
• विषयशिक्षकेभ्यः मन्तव्यो दीयते यत् ते छात्राणां शब्दावल्याः अवधारणायाश्च स्पष्टतां वर्धनाय अध्यायेषु प्रयुक्तायाः शब्दावल्याः परिभाषात्मकशब्दानां टिप्पणीपुस्तिकां सज्जीकरणाय च निर्देशितं कुर्युः ।
.
निर्धारितपुस्तकम् :-
.
• शेमुषी भाग-1 नवमीकक्षायाः कृते पाठ्यपुस्तकम् – BSEH प्रकाशनम्